Fatih Özcan

Her türlü sorunuzu buradan sorabilirsiniz.

Gördüğümüz her düş,batıdan doğuya bir yolculuktur.

Gördüğümüz her düş, batıdan doğuya yaptığımız bir yolculuktur. Güneşin battığı yönden doğduğu yöne. Düşler Aldünya"da yaşanır. Ama asıl Altdünya, ölüler ülkesi, bir de Osiris"in yurdu diye bilinir. İşte burası, sonsuzca yaşamak isteyenlerin öldükten sonra yargılandıkları yerdir aynı zamanda. Bu yüzden, düşleri bir yargılanma yolculuğu olarak kabul edebiliriz, aslında öyle kabul etsek daha iyi olacak sanki. Ne tuhaf, sonsuzluk, yargılanma sonucu verilen bir büyük hüküm. Belki de her düş ve her gece, bu hüküm, bir günlüğüne bize sunuluyor. Ne var ki, Altdünya, aynı zamanda Güneş Tanrısı Ra"nın her sabah yeniden doğmak için 12 saat sürede geçtiği yoldur. Bu karanlık yolculuğu, Tanrıların koruduğu, iki ucu kalkık rahle şeklinde bir tekneyle yapar Ra. Bu sıradaki en büyük düşmanı, yılan şeklindeki iblis Apophis"tir. Bu yolculuğun aynı zamanda Tanrıça Nut"un gövdesinde gerçekleştiği de söylenir. Çünkü Ra"yı her akşam batıda yutup doğuda tekrar doğuran odur. Ra, bu yolculuğunu başaramaz ise eğer, Güneş bir daha doğmayacaktır. Diğer Tanrılar gibi Güneş Tanrısı Ra da çoğu zaman hayvan başlıdır ve insanlardan daha uzundur. Mesela Horus 4 metre boyundadır. Bütün bu acayip görünüşlerine rağmen bu Tanrılar insan gibi davranırlar; yani doğarlar, evlenirler, çocukları olur, dostları ve düşmanları olur, kutlamaları olur, hatta birbirlerine mektup dahi yazarlar. Bedenleri de bizden farksızdır, kanları akar, terler ve gözyaşı dökerler. Hastalanır, yaşlanır ve ölürler. Bu Tanrıların arasında en önemlilerinden biri şahin başlı Horus"tur. Bir gözü Güneş, bir gözü Ay. Parlak göğüs tüyleri yıldızlardır. Geniş kanatları ise rüzgârı yaratan göktür. Güneş Tanrıya da benzetilir, kimi mezar resimlerinde rahle teknenin içinde yolculuk yapan Horus"un kendisidir. İyi uykular, sözü eski Mısır"dan bu yana bilinir, hem Ra"ya, hem onun koruyucusu hayvan başlı diğer Tanrılara söylenir, hem biz insanlara.

Amen (Amon,Amun,Ammon,Amoun):"Amen" "saklı olan" demektir.

Teb"in baş tanrısıdır.Eşi Ame-net"le birlikte ilk tanrılardan biridir. Kutsal hayvanları kaz ve koçtur. Orta Krallık Dönemi"nde sadece yerel bir tanrıydı ama Tebliler Mısır"a hakim olunca Amen önemli bir tanrı oldu. 18. Hanedan"dan itibaren Tanrıların Kralı oldu. Ünlü Amen Tapınağı Karnak, dünyanın en büyük dinî yapısıdır. 19. ve 20. Hanedanlar Amen’in “görünmeyen yaratıcı güç” olduğunu cennetteki, dünyadaki, engin derinlerde ve yer altı dünyasındaki hayatın temeli olduğunu düşünürlerdi.

Amunet : Amunet, Eski Mısır"da sözü geçen demektir. Aslında dişi Amun demektir. Yardımcılık vasfında, kralın danışarak fikirlerini aldığı sözcü ve tarihçilerdir. Her olayı her zamanı tarihe naklettirmekte ve kayıtları kontrol etmektedirler.

Atum/Ra/Amun-Ra/Ra-Horus

Ra, Mısır mitolojisinde güneş tanrısıdır. Kutsal merkezi Heliopolis"dir. Genellikle başında bir disk bulunan şahin kafalı insan biçiminde canlandırılmıştır. Eski tanrı Atum"la bir tutularak; IV. sülale döneminde devlet tanrısı olmuştur.

Kefren"den başlayarak firavunlar, onun soyundan geldiklerini ilan etmişlerdir.

Ra daha sonra Horus"u da kapsamış ve Ra-Horakhty (ya da Ra-Horus) ismini almıştır.

Güneş Ra"nın sembolüdür; tüm vücudunu ya da gözünü temsil eder. Ra"nın sembolleri güneş sembolleridir, Phoenix"e benzer bir özelliği vardır; her sabah ateşlerin içinden tekrar doğar. E.A. Wallis Budge"a göre; Ra Mısır"ın tek tanrısı (monoteizm) idi. Diğer tüm tanrılar ve tanrıçalar; Ra"nın parçalarını oluşturuyordu.

Tanrılığı 8"inci saltanatta (M.Ö. 2400); ulusal bir tanrılığa ulaştı, ve daha sonra Amun ile birleşip Amun-Ra"yı oluşturdu. Amun-Ra en güçlü tanrıydı ve Mısır"ı bir teokrasi"ye çevirdi. Sonraki zamanlarda; yeryüzü tanrısı Atum Güneş"i batıran tanrı olduğuna inanıldığı için; Ra"nın güneş battıktan sonraki haliydi. Khepri; güneşi gökyüzünde hareket ettiren tanrı; zamanla Ra"nın bir parçası oldu; Ra"yı doğan güneş kıldı.

Amon-Ra"nın kimliği Yunan ve Roma Mitolojilerinde Jupiter ile birleşmiş; Zeus"un şehri Diospolis; Thebes"a adanmıştı. M.Ö. 14"üncü yüzyıla kadar aynı şekilde varolan Ra; Akhenaten zamanında Aten tek tanrısına inanış geçtiğinde tek tanrılığını yitirdi.

Ancak; Ra her zaman tek tanrı olarak görülüyordu. Ra"ya İlahi (M.Ö. 1370), panteizm doğasında; Ra"nın gelen çoktanrıcılıkla olan savaşını anlatıyordu. İçinde birçok tanrı"nın ayrı bir tanrı olarak değil de; Ra"nın bir parçası olarak varolduğunu anlatıyordu. Örnek olarak:

Güneş Saltanat Kayığı : Ra her gece Duat (öbür dünya)"a geçmek için; bir saltanat kayığı ile yolculuğa çıkardı. Sabahları Atet, öğleden sonraları da Sektet eşlik ederdi. Maat, kaos antitezinde; kayığın gideceği yolu belirlerdi.

Ay"ın sembolü Thoth eşlik eder; Horus"un yanında geceleri beklerdi.

Bir çok diğer tanrı bu kayıkla beraber eşlik etmiştir Mehen"in yardımcılığında. Mehen kayığı; karanlık canavarlardan korurdu. İlk Mitoloji"de; Set kayığı koruyordu ve Apep saldırıyordu. Ancak daha sonraki mitolojilerde; Set şeytan olarak görüldü ve Thoth Set şeytanına karşı kayığı koruyordu. Güneş tutulmalarını da; kayığın korunamaması yüzünden olduğuna inanılırdı.

Ra"yı Güneş tanrısı olarak kabul edenler için; Mısır"da; Tanrı yaşam ve ışıktı. En iyi şekilde Güneş tarafından temsil edilebiliyordu; çünkü Dünya"yı ıstıyordu ve fotosentez sayesinde enerji veriyordu. Güneş bu noktada; insanların Ra"yı anlaması için bir metafordur.

Hathor ve Ra

Tanrıça Hathor ve Ra bir zamanlar kavga ederler, ve Hathor Mısır"ı terkeder. Ra hemen O"nu özlediğini anlar; ama Hathor dişi bir aslan"a dönüşmüştür ve kendisine yaklaşan her insan ve tanrıyı yokeder. Bu Hathor-Sekhmet tanrıçalarının da özelliğini belirler. Daha sonrasında; Thoth; Hathor"a bir şişe iksir hazırlar ve sonra tekrardan Hathor"a dönürşür.

Bir Dipçe

Ra"nın kökeninin her ne kadar kayıp Mu Kıtasına dayandığı yönünde bilgiler varsa da şimdilik Mısır Güneş Tanrısı olduğu kabul ediliyor.

..."Ra" sözcüğü güneş anlamına gelirdi ki, daire ile ifade edilen güneş sembolü, bir ad ve sıfat vermek istemedikleri, "O" diye hitap ettikleri Tek Tanrı"yı simgelemede kullanılırdı; Mu imparatoru da “Mu’nun güneşi” anlamında Ra-Mu adıyla ifade edilirdi. Ra sözcüğü sonradan diğer kıtalara ve Atlantis yoluyla Mısır"a da taşınmıştır.

Şu : Eski Mısır dininde, kuru hava tanrısı ve gökyüzünün dayanağı.

Tanrı Atum tarafından kendi gücüyle, herhangi bir kadının yardımı olmadan yaratıldığına inanılır. İkiz kız kardeşi ve karısı Nem Tanrıçası Tefnut"la birlikte Heliopolis"teki dokuz tanrının ilk çiftini oluşturur. Yeryüzü Tanrısı Geb ve Gökyüzü Tanrıçası Nut bu çiftin çocuklarıydı. Başının üstünde adının hiyeroglifi olan bir devekuşu tüyüyle ve insan biçiminde tasvir edilen Şu, genellikle Geb ve Nut"u birbirinden ayırırken ve yukarı kalkmış kolunun üstünde Nut"un ark biçimindeki bedenini taşırken betimlenir.

Daha sonraki efsanelerde, tanrısal zekanın kişileşmiş biçimi olduğuna inanılır, dolayısıyla da Atum"un yüce gücünün bedene bürünmüş biçimü olarak kabul edilirdi.

Geb Mısırlılar"ın inancına göre; Shu ve Tefnut"un oglu, Nut"un eşi olan Dünya tanrısı. Kutsal hayvanı ve sembolü kazdı. Yeşil ve siyah derili bir adam olarak çizilirdi.

Nut/Nuit

Mısır mitolojisinde tanrıça Nuit (veya Nut), Shu ve Tefnut"un kızları, Geb"in karısı, yeryüzünün tanrısıdır. Gündüz gökyüzünün ve bulutların yaratıldığı yerin tanrıçasıdır. Daha sonraki dönemlerde, yalnızca gündüz değil genel olark gökyüzünün tanrıçası oldu. Güneş ve Ay onun vücudu etrafında dolaşarak, gündüz ve geceyi meydana getirirlerdi. Nut"u gökyüzünde Hava Tanrısı olan Shu tutuyordu. Nut"un kocası olan Tanrı Geb ise dünyaya hükmediyordu. Nut"un piramitlerde ki kazı çalışmalarında çıkartılmış oln heykeli Louvre Müzesi"ndedir.

Nuit"in Geb"den dört çocuğu oldu. Osiris ve onun karısı İsis, Set ve onun karısı Nephthys.

Osiris

Geb ve Nut"un oğlu yeraltı dünyasının hakimi, ölümsüz yaşam için diriliş tanrısı, kural koyucu, koruyucu; ölülerin yargıcı lahitinin bulunduğu yer Abidos’ta kültünün oluştuğu yerdir. Osiris, Nut ve Geb’in ilk çocuğuydu. Set, Nephthys ve İsis’in kardeşiydi, aynı zamanda İsis’in kocasıydı. Horus, İsis"ten oğluydu. Bir hikâyeye göre Nephthys, İsis gibi davranarak ve Osiris’i baştan çıkarmış ve Anubis’i doğurmuştur. Osiris adı bu tanrıya eski Yunanlılar"ın verdiği bir addır.Osiris’in eski Mısırca’daki asıl adı “gözün yeri” anlamındaki “As-âr”dır ( ya da Usire). Bu ad, hiyeroglif yazısı ile yazılırken iki ideogram kullanılarak yazılır; kullanılan iki ideogramdan biri taht, diğeri gözdür.

Osiris başta erkeklerin dünyasının kural koyucusu olmuş ve Ra gökyüzüne kural koymak için dünyayı bıraktığında kardeşi Set, Osiris’i öldürdü. İsis’in sihri sayesinde tekrar yaşama döndü. İlk ölen yaşayan canlı olduğu için sonraları ölülerin lordu oldu. Oğlu Horus, onun ölümünün öcünü aldı. Set’i yendi ve onu batı Mısır’ın çölüne (Sahra) gönderdi.

Tüm Mısır tarihi boyunca dualar ve büyüler Osiris’e yöneltilmişti, onu kutsayarak kendisinin kural koyduğu öbür dünyaya girmesi umulmuştu, özellikle Orta krallık döneminde popularitesi arttı. 18. sülale döneminde Mısır’da en çok tapılan tanrı olmuştu. Osiris’in popularitesi, Mısır tarihinin en son evrelerine kadar sürdü.

Mısır, tarihinin ilk dönemlerinde farklı kabilelerden, daha sonra da farklı nomoslardan oluştuğu için, Mısır panteonu çok sayıda tanrı ile doludur.Osiris ise Geb ve Nutun ilk oğlu yer altı dünyasının hakimidir. Geb ve nutun dört çocuğu olmuştur osiris isis seth ve nepht dir. Efsaneye göre osiris isise aşıktır. Yani isis hem osirisin eşi hem kardeşidir. Osiris tahta geçtikten sonra ilk yaptığı işlerden biri , ilkel bir hayat süren Mısır’lıları uygarlaştırmak olmuştur.osiris onlara ilk tarım araçlarını yapmayı yoprağı kullanmayı buğdayı ve üzümü yetiştirmeyi ekmek şarap ve bira yapmayı öğretmiştir.Ayrıca ilkel Mısır’lılara ilk defa tapınak inşa etmeyi ve tanrılara tapmayı öğreten ve dini törenleri düzenleyen de Osiris’tir..Osiris , şu an Louvre Müzesi’nde bulunan Amenmos Steli’ne göre , bolluk , bereket getiren bir doğa tanrısı özellikleri de taşımaktadır. Osiris , doğal kaynaklara hükmetmekte , onunla birlikte rüzgarlar esmekte , ekinler yeşermekte ve hayvanlar yetişmektedir.

Osiris Mısır’ın uygarlaştırılmasını tamamladıktan sonra , bütün dünyanın uygarlaştırılması işine girişir. Tahtı kardeşi ve aynı zamanda da karısı olan İsis’e bırakır. Osiris döndüğünde ülkesini , İsis’in başarılı yönetimi sayesinde çok iyi durumda bulur. Ancak bu dönem uzun sürmez. Tahta geçmeyi arzulayan , fakat Osiris’in yokluğunda dahi hüküm süremeyen Seth , Osiris’i yok etmek için bir plan hazırlamıştır. Bu plana göre Seth , Osiris’in ölçülerine göre bir sandık hazırlatır ve sandığı en değerli taşlarla süsletir . Seth , bundan sonra kendisine yardım eden yetmiş iki kişiyle birlikte planını uygulamaya koyulur. Seth büyük bir yemek verir ve Osiris’i de çağırır. Osiris hiçbir şeyden şüphelenmeyerek yemeğe gider. Yemek sonunda Seth , sandık kimin ölçülerine uyarsa , sandığın sahibinin o olduğunu söyler. Denemek için herkes sırayla sandığın içine yatar. Sıra Osiris’e gelmiştir. Osiris yatar yatmaz Seth sandığı çiviler , eritilmiş kurşunla lehimler ve Nil nehrine atar. Böylece Seth planını uygulamıştır. İsis buna çok üzülür. Osirisi armaya çıkar . Osiris’in kapatıldığı sandık , Fenike’ye , Byblos kentine kadar sürüklenmiş ve burada karaya vurmuştur. Karaya çıktığı yerde ise süratle büyüyen bir ağaç sandığı gövdesinin içine almıştır. Byblos Kralı Malkandros bu ağacı gördüğünde hayran kalır ve ağacı kestirerek sarayına sütun olarak diktirmeye karar verir. Ağaç kesildiğinde çok güzel bir koku çıkarmıştır. Bu olay Isis’in kulağına kadar gelmiştir. İsis durumu anlar ve Malkandros’un sarayına gider. Burada önce Astarte’nin çocuğunun dadısı olur. İsis bir gün çocuğu ölümsüz yapmak ister ve bu amaçla çocuğu ölümsüzlük ateşine batırır. Bunu gören kraliçe çığlıklar atarak İsis’i engeller. İsis kendini tanıtmak zorunda kalır. Daha sonra Kral Malkandros’dan izin alarak ağacın gövdesini açar ve içinden sandığı alır. İsis sandığı vatanına götürdükten sonra, Buto şehrine , oğlu Horus’un ziyaretine giderken sandığı , güvenli zannettiği bir yere saklayarak bırakır. Gece dolunayda avlanan Seth sandığı bulur ve Osiris’in bedenini tanır. Bunun üzerine , Seth Osiris’in bedenini 14 parçaya ayırır ve bu parçaları Mısır toprakları üzerine dağıtır. Bunu duyan İsis papirüs ağacından yapılma bir tekneye biner ve bütün Mısır’ı dolaşarak Osiris’in bedeninin parçalarını toplar ve parçaları her bulduğu yere bir tapınak diker. Bu yüzden Mısır’ın birçok yerinde , içinde Osiris’in cesedinin bulunduğu söylenen birçok tapınak vardır. Efsanenin sonunda ise Osiris’in oğlu Horus Seth’i yener . Yeniden canlanan Osiris artık bu dünyada yaşamak istemez ve hükmetmek için ölüler ülkesine gitmeyi tercih eder. Burada yine Anubis ile birlikte olacaktır. Anubis ölüleri yargılanması için Osiris’e getirecektir.

Osiris, öte âlemin, ölüm-ötesinin, yargılamanın ve yeniden doğuşun tanrısıdır. Ölüler aleminin hükümranlığı Osiris’in ellerindedir. O, ölüm olayı ile bedenlerini terk edenleri karşılar ve onların ölüm-ötesindeki mukadder yaşamlarına başkanlık eder. İnsanlara çok şey veren ve öğreten Osiris, yaratılışla ilgili olarak tohumla da ilişkilendirilir ki, atribülerinden biri başaktır. O bir tohumu andırır, buğday tohumu gibidir. Ama o, evrendeki her şeyin tohumlarını içerir.

Osiris hep sivri külah başlığıyla, ayakları bitişik olarak tasvir edilir. Kimi zaman başında taç ve iki veya daha fazla tüy bulunur. Tasvirlerinde vücudu ya sargılıdır ya da balık pullarıyla kaplıdır. Elleri göğüste çapraz vaziyettedir ve bir kamçı ile bir asa tutar, bazen bir de baston tutar. Tuttuğu asanın üzerinde Sirius yıldızının bazı sembolleri bulunur ki, bu sembollerden ikisi köpek başı ve yaydır. Kimi yazarlar Osiris’i Sirius-B, İsis’i Sirius-A yıldızıyla ilişkilendirirler.

İsis : İsis hiyoraglifi :İsis, Osiris"in (aynı zamanda kocasıdır), Nephthys ve Set"in kardeşidir, Nut ve Geb"in kızları ve çocuk Horus"un annesidir. Bazı kaynaklara göre Anubis de İsis ile Osiris"in oğludur.

Bir çift boynuzun arasında güneş diski bulunan akbaba şeklinde bir şapka giymiş kadın olarak gösterilir. Çok seyrek olarak, bir çift koç boynuzu ya da Ma"at tüyü ile beraber Güney ve Kuzey çift tacını giyer. İsis bir tanrıça olarak değil ama kadın olarak ise sıradan saç biçimiyle gösterilir, ancak her zaman alnında bir yılan figürü bulunurdu.

Osiris"in karısı olarak ise, İsis, yeryüzü krallığı boyunca kocasına yardımcı olmuştur. Piramit yazıtlarında, İsis"in kocasını ölümünü önceden gördüğünü göstermektedir. Onun ölümünün arkasından, İsis, kocasının yeraltı dünyasında huzur içinde yatması ve uygun şekilde gömülmesi için gövdesini yorulmaksızın aramıştır. Büyüleri sayesinde, Osiris"i hayata geri döndürmüş, kendini ondan erkek çocukları Horus"a hamile bıraktırmıştır.

İsis, tanrılar ile insanoğlu arasında hayati bir bağlantıdır. Firavun yaşayan Horus olarak onun oğlu olarak kabul edilirdi. Piramit yazıtlarında, İsis"in kutsal memelerinden emzirilen olarak gösterilmiştir. İsis"i genç Horus"u kucağında gösteren çok sayıda heykel ve resim vardır. Sıklıkla, ana kraliçenin resmi ve o anki firavun aynı yerde resmedilmiştir. İsis, Horus"u çocukluğu boyunca onu öldürmek isteyen amcası Seth"ten korumuştur. Onun bir gün büyüyüp babasının intikamı alması onun hayatındaki boşluğu doldurmuştur.

Ölüler kitabında, hayat verici ve ölümün gıdası olarak gösterilmiştir. Ölümün yargıçlarından biri olarakta düşünülebilir. Ona atfedilen bir başka rol ise Horus"un dört oğlundan biri olan İmsety"nin koruyuculuğudur.

İsis, büyük bir büyücü ve büyü yeteneklerinin kullanması ile meşhurdur. Örneğin, ilk kobrayı, onun zehirli ısırığını kullanarak Ra"ya gizli ismini itiraf ettirmek için yaratmıştır.

Mısır tarihinin başından sonuna kadar, İsis, Mısır"ın en büyük tanrıçası olmuştur. Yararlı bir tanrıçadır ve sevgisi tüm yaşayan canlıları kapsayan bir annedir.

Ona tapınma Mısır"ın sınırlarının çok ötesinde İngiltere"ye bile yayılmıştır. Klasik yazarların eserleri, O"nu Persephone, Tethys, Athene, Osiris"i ise Hades, Dionysos ve diğer yabancı tanrılar ile eşleştirmiştir.

Aslında, erken Hristiyanlık, O"nun bazı özelliklerini Bakire Meryem"e atfetmiştir. Şevkatli ve koruyucu anne olarak, onun kültüne yakın olan doğu insanlarına İsis çekici gelmiştir. Hiç kuşkusuz, birçok Madonna ve çocuk ikonaları, çocuğu Horus"u emziren İsis görüntülerini çağrıştırır.

İsis’in eski Mısırca’daki adları Ast ve Esi’dir. İsis eski Yunanlılar’ın koyduğu bir addır. Hiyeroglif yazıdaki As-t ideogramı aynı zamanda, taht sözcüğünde kullanılan ilk ideogramdır. Bir başka deyişle İsis’in adının ideogramı tahttır. İsis ve Osiris Geb ve Nut’tan doğan dört ilahtan ikisidir, diğerleri İsis’e yardımcı kızkardeş Nephtys ve kötü kardeş Seth’tir. Kimi zaman başı üzerinde yer alan bir yıldız ve beyaz tacıyla, kimi zaman da kucağında çocuğunu emzirir, süt verir halde tasvir edilen ve Mısır metinlerinde Sirius gibi “vericilik” özelliğiyle nitelenen İsis, aynı zamanda Osiris’in beden parçalarını bir araya getirmeye çalışan bir ilahedir. Şefkatli bir anne gibi verici olan İsis’in diğer belirgin özellikleri sorumluluk taşıması, vazifesine bağlı olması ve sadık kalmasıdır (Osiris’e sadakati). O’ndan ilâhî anne ve sihirlerin efendisi olarak da söz edilir. Rüzgarlara, yağmurlara, ırmaklara, gemilere hükmeden, tüm suların da hükmedicisi olan İsis’tir. Yıldızı Sothis, yani Sirius-A’dır. Mısır Ölüler Kitabı’na göre, ölüm olayı ile bedenini terk eden varlıklardan tekamül düzeyi ileri olanlardan bazıları İsis’in kudretinden yararlanır, ışığa dönüşür, ilahlarla özdeşleşir ve Sirius’un “yüce kapısı”na ulaşabilirler. Şahin biçiminde resmedilen oğlu Horus ise içteki vicdan sesinin ilâhıdır. İsis’e çeşitli tasvirlerde en sık eşlik eden semboller inek , boynuzlar, küre, testi, hilal, yunus, emzirilen çocuk ya da süt verme, gemi ya da kayık, orak, kulplu haç ya da ankh ve bu ankh sembolüne benzeyen, “İsis’in düğümü” denilen semboldür.

Set ( ayrıca Sutekh , Seteh , Seth olarak da bilinir ama orjinal kullanımı SET "tir. ) Mısır mitolojisinde bir tanrı.

Aşağı (kuzey) Mısır kralı kabul edilir. Bir eşeği anımsatan kırmızı saçlı ve büyük kulaklı bir hayali hayvan olarak temsil edilir. Çöl ve fırtınalar ile beraber düşünülür. Yunanlılar, bu tanrıyı Typhon olarak görürler.

Uzun yıllar, Set, aşağı Mısır"ın; Horus da yukarı Mısır"ın hamisiydi. İki ülke birleştikten sonra, Set ve Horus beraber taç giymiş firavunlar olarak gösterildiler. Fakat yukarı Mısır, aşağı Mısırı feth ettikten sonra; güneyin firavunları sıklıkla Horus"un (yukarı Mısır"ın tanrısı) şeytani düşmanı Set olarak portrelendiler.

Set, Osiris"in erkek kardeşidir. İsis, Osiris"in karısıdır, oğulları, Anubis ve Horus"tur. Set"in hiç çocuğu yoktur, çorak çöller onun için onunla anılır, aynı zamanda bereketli Osiris"in anti-tezidir. Horus ile savaşları boyunca, tanrıça Neith Horus"a taht, Set"e ise Astarte ve Asat tanrıçalarını veren bir anlaşma önerdi.

Set, erkek kardeşi Osiris"i öldürmesi ile ünlüdür, aynı zamanda onun oğlu Horus"u da öldürmeye teşebbüs etmiştir. Horus, yaşamış, babasının ölümünün intikamını almış ve Set"i sonsuza kadar çöle sürgüne yollamıştır. Set"in sürgüne gönderilme kararı Re tarafından yönetilen tanrılar konseyinde alınmıştır. Tanrıların çoğu Horus ve onun annesi İsis"in Osiris"ten gelen Mısır tacının mirasçısının Horus olduğu iddiasını desteklerken, Re bu fikre katılmamıştır. O, Horus"un böyle güçlü bir pozisyon için çok genç olduğuna inanıyordu. Böylece, duruşma kimse yenişemeden uzun yıllar sürdü. İsis"in bir kurnazlığı davanın kapanmasına neden oldu.

Büyü kullanarak, İsis kendini çok güzel bir genç kadına çevirdi. Set, O"nu gözlerinden yaş akarken gördü ve sorunun ne olduğunu sordu. İsis, kendi ve Horus"un durumuna benzetmeden bir hikaye anlattı. Buna göre şeytani bir adam onun kocasını öldürmüş, ailesini sürülerini çalmayı denemişti. Set, bu kötü duruma çok kızar, bu şeytani adamı yok ederek aile mülkerinin genç kadının oğluna geçmesi için ısrar eder. Kendi kelimeleri ile kendi yaptıklarını ayıplar ve Mısır tacını kaybeder.

Set, her zaman tamamıyla şeytani bir figür olmamıştır. Onun yer altına yaptığı karanlık yolculuk boyunca, Horus ile kavgasında O"nu hamisi olan Ra"nın mavnasında olan güneşi korumuştur. Yılan şeklindeki canavar Apep ile kavga etmiştir. Ayrıca, 19. hanedan döneminde kısa bir süre çölün güçlerini sakinleştiren tanrı olarak Set"e duyulan saygı büyümüştür. Bir çok firavun, o dönemde Set"in isminden türeme örneğin Seti gibi isimleri kendilerine isim olarak seçmişlerdir.

Ölüler kitabında İsis ve Neftis

Neftis, Nephthys ya da Nebt-het, Mısır tanrıçalarından biridir. Orta Mısır"da tapınılmaya başlanmıştır. İsminin manası Evin Hanımı demekti ancak bu bildiğimiz ev değil güneş tanrısı Horus"a bağlı olan gökyüzü kısmı anlamına geliyordu.

Eski Mısır"da Seb ve Nut"un kızıydı. Set, Osiris ve İsis"in kız kardeşiydi. Kötü bir tanrı olan Seth"in karısı olarak da tapınılırdı. Her manada İsis"in tersi idi. İsis doğum, büyüme ve gelişmeyi temsil ederken Nephthys ölümü, yok olmayı temsil ediyordu.

Osiris"in yeniden doğuş efsanesinde Osiris"in tarafını tutmuştur.

Anubis : Anubis figürü

Anubis, Eski Mısır mitolojisine göre, Nephthys ve Seth"in (bazı efsanelere göre Osiris ve Isis"in) oğludur. Çakalların mezarlar etrafında dolaşması nedeniyle çakal başlı Anubis ölümle beraber anılır. Ölen Osiris"i mumyaladığı için mumyalama tanrısı olmuştur. Görevi tüm ölüleri korumak ve yüceltmektir. Bu yüzden mumyalamayla görevli kişiler Anubis maskesi takarlar. Ölen kişi diğer dünyada yargılanırken Anubis ona yardım eder. Anubis diğer dünyada ölülerin koruyucusu ve ölüler kentinin efendisidir. Anubis tanrılar arasında en korkutucu olanıdır Ölüleri tekrar hayata döndürme gibi bir özelliği de olduğu sanılmaktadır. Yüzünde bir çakal ısırığı vardır.Kutsal mumyalayıcı olarak da bilinir.

Anubis"in çakal başlı olma sebebi mezarların etrafında çakallar dolaştığı için ve mezarlar da Anubis"i ilgilendirdiğinden çakal başlı olarak tasvir edilmiştir. Anubis"in izi neredeyse tüm mezarlarda görülür.

Eski Mısır inancına göre Anubis"in mezarları koruma güçüne sahip olduğu bilinmektedir.Bu yüzden mezarların girişine Anubis mezarları korusun diye Anubis heykelleri konulmuştur.

Apis heykeli : Eski Mısır" da tapılan canlı hayvanlar olmuştur. Bunların en başlıcası ve şöhret sahibi olan Apis Öküzü"dür. Apis Öküzü başında üçgen şeklinde beyaz bir alameti olan, beyaz lekelere sahip siyah renkli bir öküzdü. Kültünün merkezi Memphis’tir. Alnındaki siyah üçgenden başka sırtında akbabaya benzeyen bir şekil, sağ yanında bir hilal, dili üzerinde ise skarabe işareti bulunması gerekti. Aynı zamanda da kuyruk tüylerinin çift olması gerekiyordu.

Apis Öküzleri, tanrının yeryüzündeki temsilcisi olarak görülürdü. Ancak, insanlar adına tanrı ile aracılık yapan diğer hayvanlardan farklıydı. Apis Öküzü Ptah mabedinin karşısına yapılmış bir mabette, itina ile rahipler tarafından bakılır ve beslenirdi. Ölünce Mısırlılar tarafından büyük bir matem, yenisinin ortaya çıkması ise büyük sevinç olurdu. Ölen öküzler mumyalanır, bir firavunun ölümü gibi ihtişamlı cenaze törenleri yapılır ve Saqqara’da bulunan yer altı galerilerindeki lahitlere konulurdu.

Apis Öküzü Osiris ile özdeşleştirilmiş olsa da, öküze tapılması Mısır"ın çok daha erken dönemlerine uzanmaktadır. Osiris, eski krallığın son dönemlerinde tapınılmaya başlanan tanrıdır,oysa ki Apis Öküzü"nden ilk hanedanlıktan bile daha erken dönemlerde bahsedilmiştir.Yine de Apis Öküzü"ne Osiris olduğu düşünülerek tapılmış ve Osiris"in ruhunun bir simgesi olarak görülmüştür.

Apis şerefine büyük insan topluluklarını Memphis"te bir araya getiren, yedi gün süren festivaller düzenlenirdi. Rahipler ciddi ve görkemli bir merasim alayıyla, öküze önderlik ederek kalabalığın arasından geçirirlerdi. Öküzün nefesini koklayan çocukların, gelecekteki olaylar hakkında kehanette bulunma gücü ile ödüllendirileceğine inanılırdı.

Aten : Aten veya Aton veya Zentuk IV. Amenhotep veya Akhenaton tarafından ortaya çıkarılan bir Mısır tanrısıdır. Tıpkı günümüzde büyük kitlelere ulaşmış olan kutsal kitaplı dinlerde olduğu gibi tek yaratıcı olarak kabul edilmiştir.

Aten her işinin ucunda bir el olan bir Güneş olarak çizilirdi. Ama uzun soluklu bir inanış olmamıştır. IV.Amenhotep (daha sonra adını Akhenaten (Aten"in sevgilisi) olarak değiştirdi) "sapkın firavun" olarak ilan edilmiş ve bu inanış Tutankhamon tarafından ortadan kaldırılmıştır. Eski tanrılara geri dönülmüştür.Ayrıca Akhenaton ve Aten hakkındaki tüm belgeler iyakılmış Aten tapınakları yıkılmıştır.Ve Amarna şehri talan edilmiştir.

Bast : Bast heykelciği Bast (Bastet, Baset, Ubasti veya Pasht), Mısır mitolojisindeki tanrıçalardan biridir. Kültünün merkezi bir delta şehri olan ve tarihçi Herodot"un vakayinâmelerinde yer bularak tanınan Per-Bast (Yunanca: Bubastis, çağdaş Zagazig"in yakınları) olan ana kedi tanrıça, Bast, antik tanrıçalardandı ve en azından İkinci Hanedan"dan beri tapınılmaktaydı. Kült merkezi Par-Bast"ta yapılan kazılarda mumyalanmış kutsal kedilerden oluşan bir mezarlık da bulunmuştur. Başlarda Aşağı Mısır"ın koruyucu tanrıçası konumundaydı ve vahşi bir aslan olarak betimlenirdi. Nitekim ismi de (dişi) "yiyici, (yiyerek) yok edici" anlamına gelmektedir. Ev kedileriyle özdeşleştirilmesi ve bu şekilde betimlenmesi MÖ 1000 yılında başlamıştır. Koruyucu tanrıça olarak firavunun savunucusu ve koruyucusu olarak görülürdü. Ra"nın kızı sayılan Bast ayrıca "Ra"nın Gözü" olan tanrılardandı.

Her ne kadar başlarda bir güneş tanrıçası olsa da, daha sonraları Yunanlıların gelişiyle Yunanlılar tarafından bir ay tanrıçasına dönüştürülmüş, Artemis ile ilişkilendirilmiştir. Yunanlılar aynı zamanda Mısır tanrılarından Horus"u Yunan tanrı Apollo ile ilişkilendirmişti. Apollo ile Artemis ise, Yunan mitolojisinde kardeşti. Bu ilişkilendirmeler sonucu da, Yunanlılar sonrası dönemde, Bast ile Horus arasında bir tür kardeşlik ilişkisi ortaya çıkmıştır. Böylece Bast, Osiris ile İsis"e dair olan efsanede kendine yer bulmuştur. Yunan mitolojisinde Bast Ailuros ("kedi") ismiyle de geçmektedir.

Sonraki dönemlerde kâtipler ismini Bastet olarak yazmış ve böylece zaten dişilik takısı içeren Bast ismine ikinci bir dişilik takısı eklemişlerdir. Bastet"in sözlük anlamının merhem şişesinin (kadını) olması hasebiyle zamanla bir tür koku tanrıçası olmuştur. Buradan hareketle Anubis mumyalama tanrısı olduğunda, merhem (veya koku) tanrıçası olarak Bast onun karısı olarak addedilmiştir. Genellikle birlikte anıldığı aslan başlı tanrıça Sekhmet"in olumlu yansımasıdır. Genellikle bir kedi olarak betimlense de aslan-başlı bir şekilde de betimlenmiştir. Yeni Krallık döneminde, bazı arkeologlara göre Mısır dışından gelen, tanrı Maahes"in Mısır mitolojisinde ortaya çıkmasıyla, bu tanrının annesi olarak sayılmıştır. Maahes de bir kedi-aslan tanrıydı. Aşağı Mısır"da koruyucu tanrıça olması hasebiyle zamanla Aşağı Mısır"ın baş tanrıçası Wadjet ile ilişkilendirilmiş ve sonunda Wadjet-Bast ortaya çıkmıştır.

Hathor

Mısır mitolojisinde en önemli tanrıçadır. Hathor (Mısır dilinde Horus’un evi anlamında) samanyolu galaksisinin kişileştirilmesini temsil eder. Galaksimiz dünyadan ışıklı bir spiral şeklinde göründüğü için eski Yunan ve Latin dillerinde olduğu gibi İngilizce’de de “Süt gibi Yol” anlamına gelen Milky Way olarak adlandırılmıştır. Hathor bazı figurlerinde memelerinden süt akan ilahi bir inek olarak çizilir. Hathor en eski tanrıçalardandır. En azından M.Ö. 2700’lere kadar inek/boğa kutsallığı çerçevesinde, 2. krallık döneminde, hatta Akrep Kral döneminde bile(King Scorpion) (King Scorpion M.Ö. 5000’lere kadar gidebilir) Hathor’a tapıldığı tahmin ediliyor. Hathor, aynı zamanda Ogdoad kozmolojisi denilen antik Mısır yaratılış mitolojisindeki yaratıcı tanrı Ra’nın kızıdır. Hator aşk tanrıçası olarak da bilinir.,Ayrıca müzik tanrısı olarak düşünürler. Hathor’un çok sayıda ismi vardır. Ancak 3000 yıldan beri en çok kullanılan isimlerinden biri Mehturt’dur (aynı zamanda Mehurt, Mehet-Weret, and Mehet-uret biçiminde de söylenir) ve “büyük tufan” ya da “büyük sel baskını” anlamına gelir ki bu da “süt gibi yol”a direk bir referans içermektedir. Samanyolu (Milky Way) gökyüzündeki bir suyolu gibi görülürdü, bu “göklerdeki Nil nehri”nde güneş tanrısı ve Mısır’a önderlik eden kral yelken açıp giderlerdi. Bundan dolayı , mehturt adı Hathor’un her yıl Nil’in taşıp sel baskınlarına yol açmasından sorumlu olduğu anlamına gelir. Bu adın gösterdiği başka bir şey de Hathor’un çok yakında olacak doğumun bir müjdecisi olarak görüldüğüdür. Amniyo kesesi yırtılıp da doğum suyu akar akmaz, bu çocuğun çok yakında doğacağını gösteren bir belirtidir.

Hathor aynı zamanda çöl bölgelerinin koruyucusu olarak da gösterilmiştir.

Bazı Mısırologlar, Hathor’un adına yapılmış olan tapınaktaki rölyefleri adeta elektrik lambalarına benzeyen bir yapay ışıkla ilişkilendirirler. Diğer bazı Mısırologlar ise bunun üzerinde bir yılanın doğum yaptığı bir lotus çiçeği olduğunu ileri sürüyorlar.

Edfu"da Horus"un eşi olarak bilinir. Teb"de ölüm tanrısıdır ama genel olarak aşk, neşe, dans ve alkol tanrısı olarak kabul edilir.Tapınağı Denderah Tapınağı"dır.

Horus : Horus sembol heykeli : Horus gök tanrısıdır. isis ile osirisin oğludur.Horus, Mısır mitolojisinde şahin başlı tanrı, Firavunların bazı tasvirlerinde onları İsis"in kucağında görülebilir. Bu da firavunların dünya üzerindeki Horus olduğuna inanılmasındandır. Firavunlar kendilerini Horus"un yeryüzündeki cisimleşmiş halleri olarak gördükleri için Mısır"ın en önemli tanrılarından biridir. Firavunlar, Horus"un ismini kendi isimlerinden biri olarak alırlardı. Aynı zamanda Firavunlar Ra"nın takipçisiydiler, bu yüzden Horus aynı zamanda güneş ilede ilişkilendirilirdi. Güneş tanrısı olarak gösterimesi yanında Osiris"in oğluydu. Mısır"ın farklı bölgelerinde farklı tanrılar arasındaki ihtilafı çözmek için en az onbeş farlı Horus formu kullanılmıştır. Bu formlar ait oldukları soy ağacına bağlı olarak güneş ve Osiris tipi olmak üzere iki kategoriye ayrılabilir. Eğer Isis"in oğlu olduğu söyleniyorsa, Osiris tipi; yoksa güneş tipi kabul edilmektedir. Güneş tipi Horus, Atum, Ra, Geb ya da Nut çeşitli tanrıların oğlu olarak adlandırılırdı.

Harsiesis; "Isis"in oğlu": Horus"a, Isis"in büyüleri ile babası Osiris"in öldürülmesinden sonra gebe kalınmıştır. Annesi tarafından Buto"ya yakın yüzen ada Chemmis"te büyütülmüştür. O, şeytani amcası Set"in daimi düşmanıydı, fakat annesi onu korudu ve yaşattı.

Çocukluğu, Harpokrates olarak bilinir, bu kelime bebek Horus anlamına gelir ve Isis tarafından emzirilen bir bebek olarak betimlenir. Daha sonraki zamanlarda yenidoğan güneş ile ilişkilendirilmiştir. Harpokrates, saçları yandan lüleli ve baş parmağını emerken de resmedilmiştir. Mısır sanatında, Harpokrates bir timsahın üzerinde ayakta duran, bir elinde akrep, diğerinde yılan tutan bir çocuk olarakta betimlenmiştir.

Harmakhis; "Ufuktaki Horus": Doğan güneş olarak kişileştirilmiştir ve dirilişin ve sonsuz hayatın sembolü Khepera ile simgelenmiştir. Giza platosundaki Büyük Sifenks Horus"un görünümlerinden biridir.

Haroeris; "Yetişkin Horus": Horus"un erken formlarında Yukarı (Güney) Mısır"ın lider tanrısıydı. Hathor"un oğlu ya da bazende kocası olarak metinlerde geçer. Aynı zamanda Osiris ve Set"in erkek kardeşiydi. Set"in ülkesi Aşağı Mısır"ı yaklaşık İ.Ö. 3000 yıllarında feth etmiş ve her iki krallığı birleştirmiştir.

Yetişkin Horus"un çok sayıda karısı ve çocuğu vardır. Dört erkek evladı bir gruplandırılır, Isis"ten olma olduklarına inanılır. Bunların isimleri; Duamutef, Imsety, Hapi ve Qebehsenuef"tir. Lotus çiçeğinden doğmuşlar ve yaratılış ile ilişkilendirilen güneş tanrılarıydılar. Nun"ın suyunu, Ra"nın emri ile yeniden getirmişlerdir. Anubis, onlara cenaze törenlerinde mumyalama, "Ağız açma", Osiris"i ve tüm erkeklerin gömülmesi ödevlerini verdiğine inanılır. Horus onları daha sonra dört ana yönün koruyucusu yaptı. Ma"at"ın ölüleri yargılaması sırasında lotus çiçeğinin üzerinde Osiris"in önünde otururlar. Diğer taraftan, çok yaygın olarak ölünün iç organlarını koruyucusu olarak hatırlanırlar.

Behdetli Horus, yetişkin Horus"un bir başka formu olup, Behdet"in batı deltasında tapınılırdı.

Khepri

Khepri, eski Mısır"ın skarabeusu (bok böceği) olarak bilinir. Adı doğmakta olan anlamını taşır. Ra ile özdeleştirilmiştir. Başka bir deyişle gökyüzünde yükselen Ra"nın simgesidir. Ra"nın güneşi itip yükseltmesiyle Khepri"nin gübreyi yuvarlayıp itmesi eş değer olarak görüldüğünden bir adı da böcek tanrıdır. Kutsal hayvanı skarabeustur. Ve Mısırlılar için ilahi alanda yeri büyüktür. Skarabeus bir tılsım olarak görülmüştür ve bu böceğin şans getirdiğine inanılır.

Ma"at : Ma"at, Mısır"ın doğruluk ve adalet tanrıçasıdır.Thoth"un karısı olduğuna inanılır ve ondan sekiz çocuğu olmuştur. Bu çocuklardan en önemlisi Amon"dur. Bu sekiz evlat, Hermopolis"in baş tanrılarıdır ve oradaki rahiplere göre, onlar yerküreyi yaratmışlardır.

Ma"at, oturan ya da ayakta duran kadın formlarında resmedilmiştir. Onun resimlerinde her zaman başında bir tüy bulunur. Bazı resimlerinde ise kollarında bir çift kanat görülür.

Firavunlar ülkelerini bu tanrıçanın belirlediği ilkelere göre yönetirlerdi. Ve böylece "evrensel düzenin" sağlanacağına inanırlardı. Kafasında bir devekuşu tüyü taşır. Bu tüy saf iyiliği,hakikati ve doğruluğu temsil eder ve Osiris"in mahkemesinde ölünün kalbi terazide bu tüy karşına konurdu. Böylece ölen kişinin iyi ve kötü ruhlu olduğu anlaşılırdı.

İnanışa göre, zamanın başlangıcında dünya yaratılırken ortaya çıkan kaos Ma"at"ın koyduğu kurallar ile ortadan kalktmıştır. Bu nedenle firavunların bu kurallardan uzaklaşması durumunda kaosun geri gelip Mısır ve dünyayı yok edeceğine inanılır.

Ölü kişi yargılanırken, Ma"at"ın tüyü ile ölünün kalbi terazinin kefelerine konur. Eğer, kalp tüy ile dengede kalırsa, ölü Duat"ta ölümsüz yaşama hak kazanır. Çünkü, tüy kadar hafif yürek günah ve şeytanın yükünü taşımıyor demektir.

Ma"at"ın son görevi, güneş tanrısı Ra"ya gökyüzündeki seyahatlerinde rehberlik etmektir. Her gün gökyüzünde onu taşıyan geminin rotasını belirler. Bazı inanışlara göre, gemide onunla beraber yön göstermek için yolculuk da eder.

Min : Erkeklikte seksin tanrısıdır.Koptos"ta tapınılır.Yunanlılarda bu tanrı Yunan tanrısı Pan ile birleştirilmiştir.Bu tanrıya adak olarak koç kesilir.Min"e tanrıça İsis"le beraber de tapınıldığına rastlanmaktadır.Her yıl hasat mevsimi geldiğinde onun adına kutlamalar yapılır.Ayrıca bu tanrı kervanların kouyucusu olarak da bilinir.Min"in kökeni Kızıldeniz"e kadar uzanır.

Min başında iki tüy ve kırmızı kurdelalı bir taç ve penisi dışa doğru kalkık ve sağ elinde bir kamçısı vardır.

Tanrı Min"in Horus"la büyük kavgaları olmuştur.Ve bunun sonucunda Ra ikisinin de barışmasını emretti.

Ptah

PHTHAH olarak da bilinir. Eski Mısır"da evreni ve diğer her şeyi yarattığına inanılan tanrıdır. El sanatçılarının -özellikle heykelcilerin- koruyucusu sayılırdı. Yunanlıların demircileri ve zanaatçileri koruyan ateş tanrısı Hephaistos"la özdeşleştirilmiştir. Ptah, en başlarda Mısır"ın başkenti olan Memphis"in yerel tanrısıyken, şehrin öneminin artmasıyla kültü tüm Mısır"a yayılmıştır. İnsanlarla Tanrılar arasında aracı olduğuna inanılan Apis"in kutsal ahırı, Ptah"ın tapınağıdır. Eşi Sekhmet ve oğlu Nefertium ile Memphis üçlüsünü oluştururlar. Elleri dışında tüm bedeni sakıca sarılmış, elinde bir asa taşıyan, kafası kazınmış bir insan olarak tasvir edilir.

Sekhmet : Sekhmet eski Mısır mitolojisinde savaş ve yıkımın tanrıçasıdır. Aslan başlı veya bir aslan olarak tasvir edilir.Bir zamanlar Bastet"le özdeleştirilirdi.

Bir efsaneye göre Sekhmet Ra"nın emri üzerine Ra"ya eskiden inanıp şimdi inanmayanları tek tek yok edeceğine tüm insan neslini yok etmeye çalışmıştır. Ama Sekhmet insan kanının tadını öyle sevmiştir ki önüne geleni öldürmüştür. Ra"nın rahipleri ve müritlerini bile.Ra çok geç kelmeden Nil Nehri"ni kırmızı bir tozla Nil"e kırmızı rengini verir, ancak bu bir büyüdür. Sekhmet onu kan zannedip içtiğinde büyü onu eski haline çevirir ve insan neslinin tükenmesine Ra engel olur.

Ayrıca Hathor"un ikinci kimliği olduğu sanılır,ölülerin iç organlarını korumada yardım eder,mumyalama işlemlerini organize eder,büyü gücü vardır.Hastalıkları iyileştirme gücü olduğundan sargıların tanrıçası olarak da bilinmektedir.Büyü gücü ve kötü niyetli insanlara ölüm verdiği için Selket"le bütünleştirilir.Bastet"le de bütünleştirildiğine rastlanmaktadır.

Sobek

Sobek timsah şeklindeki Antik Mısır uygarlığının bir tanrısıdır. Tüm suların tanrısı olarak kabul edilen Sobek"in kutsal hayvanı timsahtır. Şehri Crocodilopolis (El-Fayum)"dur.

Eşinin Tawaret,ve oğlunun Anubis,kardeşlerinin de Seth,Osiris,İsis ve Nephthys olduğu söylenir.

Ana Sayfa|

Hakkımda|

İlginç Bulduklarım|

Blog|

İlginç Konular|

Fotoğraf Galerisi|

Ziyaretçi Defteri|

İletişim|

Tasarım & Hosting
Atak Teknoloji